Józef Maria Hoene-Wroński

Polihistor: matematyk, fizyk, filozof, ekonomista i prawnik
24.08.1776 09.08.1853 Wolsztyn

Biografia

Józef Maria Hoene-Wroński urodził się 24 sierpnia 1776 roku w Wolsztynie jako Josef Hoëné. Był najstarszym synem czeskiego architekta Antoniego Hoëné. Już w młodości wykazywał się niezwykłym talentem, studiując w Poznaniu. Po śmierci matki uciekł z domu i wstąpił do Szkoły Korpusu Artylerii, mając zaledwie 16 lat. Zmienił nazwisko na Wroński, aby uniemożliwić ojcu odnalezienie go.

W czasie insurekcji kościuszkowskiej dowodził baterią artylerii i został odznaczony przez Kościuszkę złotym zegarkiem. Po dostaniu się do niewoli rosyjskiej przyjął propozycję wstąpienia do carskiej armii, gdzie szybko awansował do stopnia kapitana. Jednak wyrzuty sumienia i pragnienie wiedzy skłoniły go do opuszczenia wojska w 1797 roku w stopniu podpułkownika, za zgodą cara Pawła I.

Przełomowym momentem w jego życiu była wizja, której doznał 15 sierpnia 1803 lub 1804 roku podczas balu na cześć urodzin Napoleona. Twierdził, że wtedy zrozumiał tajemnicę absolutu i postanowił stworzyć uniwersalny system filozoficzny. W 1810 roku ożenił się z Wiktorią Henryką Sarrazin de Montferrier i przeniósł do Paryża, gdzie przedłożył Akademii Nauk swoje rozprawy matematyczne, które jednak zostały zakwestionowane, co doprowadziło go do konfliktu z oficjalną nauką.

W kolejnych latach zmagał się z trudnościami finansowymi, ale dzięki mecenatowi nicejskiego kupca P.J. Arsona mógł wydawać swoje dzieła. W 1820 roku wyjechał do Anglii, aby wziąć udział w konkursie na metodę wyznaczania długości geograficznej, ale jego praca została odrzucona. Po powrocie do Paryża kontynuował prace nad matematyką i wynalazkami, projektując m.in. kalkulator mechaniczny i koncepcję napędu gąsienicowego.

W swojej filozofii mesjanistycznej nawiązywał do Hegla, dążąc do stworzenia wszechogarniającego systemu metafizycznego. Wprowadził pojęcie mesjanizmu, które później wykorzystywał Adam Mickiewicz, co stało się źródłem sporów między nimi. Hoene-Wroński uważał, że filozofia jest mesjaszem, który wprowadzi ludzkość w okres szczęśliwości, łącząc dobro i prawdę, religię i naukę.

Zmarł 9 sierpnia 1853 roku w Neuilly-sur-Seine, a jego ostatnie słowa to: „Boże Wszechmogący, miałem tyle jeszcze do powiedzenia”. Jego dorobek obejmuje ponad sto publikacji, głównie po francusku, a jego najważniejsze osiągnięcia matematyczne to wrońskian i prace nad równaniami różniczkowymi.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Opracowanie wyznacznika funkcyjnego równań, nazwanego wrońskianem
Wprowadzenie pojęcia mesjanizmu do filozofii
Był pierwszym polskim ekonomistą wykorzystującym metody matematyczne w ekonomii
Zaprojektowanie kalkulatora mechanicznego i koncepcji napędu gąsienicowego
Odznaczony złotym zegarkiem przez Tadeusza Kościuszkę za zasługi w insurekcji

Ciekawostki

Zmienił nazwisko na Wroński, aby uniemożliwić ojcu odnalezienie go po ucieczce z domu
Doznał wizji na balu z okazji urodzin Napoleona, która odmieniła jego życie
Był nazywany 'sfinksem matematyki' ze względu na ukrywanie dowodów swoich twierdzeń w obszernych rękopisach

Udostępnij