Józef Maria Hoene-Wroński
Biografia
Józef Maria Hoene-Wroński urodził się 24 sierpnia 1776 roku w Wolsztynie jako Josef Hoëné. Był najstarszym synem czeskiego architekta Antoniego Hoëné. Już w młodości wykazywał się niezwykłym talentem, studiując w Poznaniu. Po śmierci matki uciekł z domu i wstąpił do Szkoły Korpusu Artylerii, mając zaledwie 16 lat. Zmienił nazwisko na Wroński, aby uniemożliwić ojcu odnalezienie go.
W czasie insurekcji kościuszkowskiej dowodził baterią artylerii i został odznaczony przez Kościuszkę złotym zegarkiem. Po dostaniu się do niewoli rosyjskiej przyjął propozycję wstąpienia do carskiej armii, gdzie szybko awansował do stopnia kapitana. Jednak wyrzuty sumienia i pragnienie wiedzy skłoniły go do opuszczenia wojska w 1797 roku w stopniu podpułkownika, za zgodą cara Pawła I.
Przełomowym momentem w jego życiu była wizja, której doznał 15 sierpnia 1803 lub 1804 roku podczas balu na cześć urodzin Napoleona. Twierdził, że wtedy zrozumiał tajemnicę absolutu i postanowił stworzyć uniwersalny system filozoficzny. W 1810 roku ożenił się z Wiktorią Henryką Sarrazin de Montferrier i przeniósł do Paryża, gdzie przedłożył Akademii Nauk swoje rozprawy matematyczne, które jednak zostały zakwestionowane, co doprowadziło go do konfliktu z oficjalną nauką.
W kolejnych latach zmagał się z trudnościami finansowymi, ale dzięki mecenatowi nicejskiego kupca P.J. Arsona mógł wydawać swoje dzieła. W 1820 roku wyjechał do Anglii, aby wziąć udział w konkursie na metodę wyznaczania długości geograficznej, ale jego praca została odrzucona. Po powrocie do Paryża kontynuował prace nad matematyką i wynalazkami, projektując m.in. kalkulator mechaniczny i koncepcję napędu gąsienicowego.
W swojej filozofii mesjanistycznej nawiązywał do Hegla, dążąc do stworzenia wszechogarniającego systemu metafizycznego. Wprowadził pojęcie mesjanizmu, które później wykorzystywał Adam Mickiewicz, co stało się źródłem sporów między nimi. Hoene-Wroński uważał, że filozofia jest mesjaszem, który wprowadzi ludzkość w okres szczęśliwości, łącząc dobro i prawdę, religię i naukę.
Zmarł 9 sierpnia 1853 roku w Neuilly-sur-Seine, a jego ostatnie słowa to: „Boże Wszechmogący, miałem tyle jeszcze do powiedzenia”. Jego dorobek obejmuje ponad sto publikacji, głównie po francusku, a jego najważniejsze osiągnięcia matematyczne to wrońskian i prace nad równaniami różniczkowymi.